Asiloa eskatu duten adingabeak eta adingabe errefuxiatuak

||

2012. urtea amaitzean, jazarpenaren, gatazken, indarkeria orokorraren eta giza eskubideen urraketen ondorioz, behartuta desplazatutako 45,2 milioi pertsona zeuden munduan. Kalkulatutakoaren arabera, horietako asko (% 46) 18 urtetik beherako adingabeak dira.

2012. urtean, bakarrik edo bananduta zeuden 72 herrialdeko adingabeek 21.300 asilo-eskaera aurkeztu zituzten. Gehienak Afganistan eta Somaliakoak ziren. Zifrarik handiena izan da UNHCR 2006. urtean informazio hori biltzen hasi zenetik.

Adingabeak beren herrialdetik irtetera bultzatzeko arrazoiak askotarikoak dira, hala nola pobrezia, hondamendi naturalak, familiaren desegituraketa, gatazkak eta indarkeria orokorra. Ihes egiteko arrazoietako bat beldurra da: jazarpenaren beldurra, jatorriko herrialdean gatazka armatu baten edo istilu handien ondorioak jasateko beldurra, giza eskubideen urraketa dakarten eta bereziki adingabeak eraginpean hartzen dituzten egoerak jasateko beldurra, tratu txarrak jasateko beldurra eta abar.

Baliteke adingabe horiek, ‘Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioan’ aurreikusitakoaz gain, babes berezia behar izatea. Kasu horretan, errefuxiatuak izango lirateke 1951ko Genevako Konbentzioari jarraiki.

Adibidez, adingabe homosexual baten, familiak behartuta ezkondu behar duen neska baten edo jazarpena jasaten duen Kolonbiako kazetari-familia bateko adingabe baten kasua izan daiteke. Egoera horiek adingabeek zein helduek jasan ditzakete.

Adingabeak, asiloaren esparruan, gizarte-talde berezitzat har daitezke, bereziki eraginpean hartzen dituzten eta ahultasun handiagoaren eta mehatxu edo kalteekiko tolerantzia-maila txikiagoaren ondorioz jazarpena dakarten giza eskubideen urraketak jasan baititzakete.

Adingabe horiek, halaber, zenbaitetan helduek ere jasaten dituzten arren adingabeen kasuan bereziki larriak eta ohikoak diren beste jazarpen mota batzuen biktimak izan daitezke. Horien artean, honako egoera hauek aipa daitezke: adingabeak talde armatuetarako edo armadarako errekrutatzea, familia barneko eta komunitate barneko indarkeria, haur-hilketak, adingabeak behartuta ezkontzea, sexu-organoen mozketa, bortxazko lanak, prostituzio behartua, haur-pornografia, adingabeen trafikoa eta abar.

Bakarrik dauden eta asiloa eskatzen duten adingabeen kasuan, adierazi beharra dago ahultasun bereziko egoeran daudenez gero eskubidea dutela asiloaren babesa zein haurren eskubideak zaintzera bideratutako babesa (Estatuko, eskualdeko eta nazioarteko legerian garatutakoa) jasotzeko.

Espainiako asilo-legeriak ez du aurreikusten prozedura desberdinik bakarrik dauden adingabeen eskaerak izapidetzeko. Hortaz, helduen prozedura berari lotuta daude funtsean. Jarduteko era hori ez dator bat estatuek nazioarteko legearen eta arlo horretan diharduten nazioarteko erakundeen gomendio eta jarraibideen arabera adingabeen eskubideak une oro errespetatzeko duten betebeharrarekin. Jarraibide horien artean, honako hauek aipa daitezke: haur errefuxiatuen babes eta zaintzari buruzko UNHCRren 1994ko jarraibideak, UNHCRk eta Save the Children erakundeak Europan bakarrik dauden haurrentzat garatutako Programaren Jardunbide Egokien Adierazpena, eta Europako Kontseiluaren gomendioak.

Bakarrik dauden eta nazioarteko babesa eskatzen duten adingabeak adingabeen babesaren arloan eskumena duten zerbitzuen esku jarriko dira, eta Fiskaltzari horren berri emango zaio. Adingabeen muturreko ahultasun-egoera kontuan hartuta, Espainian eskaerak onartu egiten dira izapidetzeko; ezein kasutan ezin dira onartu gabe utzi prozeduraren lehen fasean. Gainera, eskaera horiek lehentasuna dute helduen eskaerekiko.

Print Friendly

Asilo eta Babes Bulegoak, eskatzailea adin-nagusitasunera iristen denean, ikuspegi berri horretatik aztertzen du babesaren premia, jazarpena jasateko beldurra eta herrialdetiko irteera eragin zuten gertakarien unean zuen adina kontuan hartu gabe. Hala ere, UNHCRren ikuspegitik, adingabea bere asilo-espedientea izapidetzen den aldian adin-nagusitasunera iristen bada ere, eskaera adingabetasunaren ikuspegitik aztertzen jarraitu beharko litzateke, jazarpena pertsona adingabea zenean gertatu baitzen.

Espainiako asilo-sistemak gabezia garrantzitsuak ditu oraindik adingabeen babesari dagokionez. Europar Batasuneko beste estatu batzuetan ohikoagoak badira ere, Espainian ia ez dago adingabeen asilo-eskaerarik. Hori dela-eta, ez dago jardunbide finkaturik. Bakarrik dauden adingabeen kasuan, funtsezkoa da haiekin egunero diharduten langileek asilo-eskubideak ematen duen babesaren premia izan dezaketen kasuak identifikatzea.

Bibliografia

  • UNHCR (2012): Tendencias globales 2012.

  • UNHCR (1994): Los niños refugiados. Directrices sobre protección y cuidado.

  • UNHCR (2008): Directrices del ACNUR para la determinación del interés superior del niño. 2008ko maiatza.

  • UNHCR eta Save the Children (2004): Programa de Menores no acompañados en Europa. Declaración de buenas prácticas. Hirugarren edizioa.

  • Europako Kontseiluaren 1997ko ekainaren 26ko Ebazpena, bakarrik dauden eta hirugarren herrialdeetakoak diren adingabeei buruzkoa. C 221 zenbakiko Egunkari Ofiziala, 1997/07/19koa, 0023–0027 or.

  • 12/2009 Legea, urriaren 30ekoa, asilo-eskubidea eta babes subsidiarioa arautzen duena.